چندی پیش نتایج سرشماری سال 1390 توسط مرکز آمار ایران در مورد ویژگی های جمعیت شناختی ایران منتشر شد که مرور نتایج آن نکات جالبی را نشان می دهد و کمک می کند تا جامعه مخاطب و اطراف خود را بهتر بشناسیم و برخی از پدیده ها را بهتر تحلیل و ارزیابی کنیم. 

بر اساس این آمار، از جمعیت ٧۵ میلیونی ایران، بیش از 9 میلیون نفر و 700 هزار نفر در ایران، بی سواد مطلق هستند و حدود  ده میلیون نفر نیز کم سواد هستند. در مجموع حدود ٣۶ درصد از جمعیت ایران، بی سواد یا کم سواد هستند. در یک نگاه دسته بندی جمعیت بالای 18 سال ایران از نظر سطح تحصیلات به صورت زیر است:

  • بی سواد: 18 درصد
  • ابتدایی: 18 درصد
  • راهنمایی: 17 درصد
  • متوسطه: 25 درصد
  • تحصیلات دانشگاهی: 19 درصد
  • سایر موارد: 3 درصد

 (منبع اطلاعات: مرکز آمار ایران)

 در مورد این آمار با دوستان زیادی صحبت کردم و برداشت ذهنی آن ها را در مورد ترکیب جمعیت سوال کردم، تقریبا هیچ کس از طرف های گفتگو، داده درستی نداشت و تفکر غالب این بود که تعداد تحصیل کرده ها بسیار بیش از باید باشد.

جالب است که در طی سال های گذشته که رشد زیادی در حوزه تحصیلات عالی در کشور انجام شده است، فقط 19 درصد جمعیت کشور وارد دانشگاه شده اند، فارغ از این که این مقدار چقدر خوب یا بد است، این آمار نشان می دهد از هر 5 نفر یک نفر تحصیلات دانشگاهی دارد و خیلی وقت ها، یک فرد با تحصیلات دانشگاهی وقتی با سایرین افراد مواجه می شود، با احتمال 80 درصد فرد مقابل او، از نظر مدل فکری و روش های حل مساله با او در یک سطح نیست و ریشه های تعارض از همین نقطه می تواند آغاز شود و مشکلات بعدی شروع گردد.


از منظر دیگر با استناد به این آمار، شاید بتوان صورت مساله های دیگر را نیز بهتر درک و توجیه کرد که چرا وضعیت رانندگی، فروشندگی، کار و غیره در جامعه به این صورت است و چرا عده ای هم هستند که با مشاهده این موارد، رنج فراوان می برند. در این بین، کسانی موفق تر هستند که بهتر می توانند مخاطب خود را بشناسند، و کالا و خدمات خود را بر اساس مخاطب عام خود عرضه کنند. خیلی وقت ها دیدن تبلیغات محصولات مختلف مانند چیپس و شامپو و رب و برنج برای ما ممکن است بی محتوا و بی خاصیت باشد، اما شاید کسی که این آگهی های تبلیغاتی را تنظیم کرده است، مخاطب خود را بهتر می شناسد و بازار خود را به جای تمرکز بر روی افراد تحصیل کرده، بر روی بخش های دیگر بازار که وزن زیادی دارند، قرار داده است. شاید این طور بتوانیم دلیل پرفروش شدن یک سری از فیلم ها را بهتر درک کنیم.