چندی قبل یکی از دوستان گفت که قصد دارند سال آینده کارگاه آموزشی در خصوص صنعت مشاوره مدیریت برگزار کنند و از من هم خواست تا در مورد برنامه نظر بدهم. برنامه خوب بود و من سعی کردم برای تشریح فضای مشاوره مدیریت مواردی را بنویسم که در ذیل می‌آید. البته این را هم بگویم که این صنعت هم مانند خیلی از چیزهای دیگر رو به ابتذال است.

1-     گرفتاری سازمان های ایرانی: به نظرم گرفتاری واژه مناسبتری به جای مشکلات است و در سطح سازمان ها مدیران عموما گرفتار موارد مختلفی هستند که از دل این گرفتاری ها، کار برای مشاوران مدیریت تعریف می شود و آن ها هم می توانند در این عرصه حضور یابند. گرفتاری سازمان ها را می توان به سه دسته تقسیم کرد.

اول- گرفتاری های مدیریتی: مواردی مانند استراتژی، بازار، تامین مالی و سرمایه، دانش فنی و تکنولوژی

دوم- گرفتاری های پشتیبانی: مواردی مانند نظام های اطلاعاتی، لجستیک، مواد، نیروی انسانی

سوم- گرفتاری های عملیاتی: مواردی مانند برنامه ریزی تولید، انبار، کنترل پروژه و .... این دسته از گرفتاری ها در کف کارگاه و در دل کار هستند و بیشتر کار مهندسان صنایع یا مکانیک و ... غیره است که در این موارد وارد عرصه شوند. این کارها در سطح سازمان چیزی از جنس بهبود هستند. دامنه کاربرد آن ها هم زیاد است و خیلی از سازمان ها به این موارد احتیاج و احتجاج دارند اما هر چه هست از جنس کار مشاور مدیریت نیست.

حوزه کارکرد مشاوران مدیریت در دو حوزه گرفتاری اول و دوم قابل تعریف است. طبعا بازار کار در دو حوزه اول گرفتاری ها محدودتر است اما ارزش افزوده ای که برای سازمان ها دارد بیشتر است.

 

2-     اصول کار حرفه ای مشاوره مدیریت: مشاوران مدیریت باید در کار خود اصول حرفه ای یا اخلاق حرفه ای کار را رعایت کنند تا تقاضا برای کار مشاوره مدیریت در دراز مدت به صورت پایدار وجود داشته باشد. مثلا خیلی وقت ها مدیران سازمان ها برای این که می خواهند کار را خود را مشروعیت دهند، از مشاوران مدیریت استفاده کنند و به نوعی از مشاوران مدیریت بخواهند کار آن ها را توجیه کند. این مسایل در تضاد اخلاق حرفه ای مشاوران مدیریت است.

 

3-     چه کسانی می توانند مشاور مدیریت باشند: قبل از هر چیز لازم است مشخص شود چه کسی می‌تواند مشاور مدیریت شود. فارغ التحصیلان زیادی را دیده ایم که پس از فراغت از تحصیل شرکتی تاسیس کرده اند و خود را مشاور مدیریت معرفی کرده اند. چاره ای هم ندارند چون بازار کار خراب است و برای امرار معاش به هر کاری تن می دهند. تجربه حداقل نشان داده که کسانی می توانند در مشاوره مدیریت موفق باشند که شایستگی های مشاوره مدیریت را دارند. این ها علاوه بر مهارت های فردی مانند مهارت ارائه یا مذاکره است. این شایستگی ها، مواردی فردی و بیشتر ذاتی هستند که هر فردی لزوما نمی تواند آن ها را داشته باشد. خلاقیت، شهودی بودن، حس کردن یا لمس کردن محیط از حداقل ویژگی هایی است که یک مشاور مدیریت باید داشته باشد.

 

4-     دانش های مورد نیاز مشاوران مدیریت: دانش های مورد نیاز مشاوران مدیریت در راستای همان گرفتاری های سازمان های ایرانی تعریف می شود. البته مشاوران مدیریت لازم است در خصوص گرفتاری های عملیاتی دانش و تجربه مناسبی داشته باشند که بتوانند با واقع بینی برای گرفتاری اول و دوم راهکار ارائه دهند.

 

5-     کارراهه مشاوره مدیریت: برای مشاوره مدیریت مسیری باید ترسیم شود و پس از رسیدن به سطحی از بلوغ کاری و دانش مدیریتی، افراد بتوانند ادعای مشاور مدیریت شدن داشته باشند. بدون رسیدن به این بلوغ، پرداختن به کار مشاوره اثربخش نخواهد بود. لازم است افراد مختلف در دوره کاری خود، مسیری را برای تبدیل شدن به مشاور را برای خود ترسیم کنند و هدف گذاری کنند در چه بازه زمانی می توانند مشاور شوند. مثلا در دهه اول کاری، یا دهه دوم کاری یا دهه سوم و الخ.