پیتر دراکر به عنوان استاد مدیریت مفهومی را به نام کارکنان دانشگر (Knowledge Worker) ارائه داده است (لینک) که منظور از آن کارکنانی است که دانش سرمایه اصلی آن هاست. نکته مهمی که در تعریف و کارکرد این مفهوم وجود دارد این است که این کارکنان صرفا عنوان کارشناس یا کارشناس ارشد ندارند و فقط گزارش های روتین شده و یک نواخت و فاقد خلاقیت بروز دهند بلکه این گروه از کارکنان در سازمان ها به دنبال بهبود کار با به کارگیری دانش به جای انجام کارهای روتین هستند.

در سازمان ها غالبا افراد زیادی هستند که عنوان کارشناسی دارند اما وقتی کارهای روزانه آنان را مرور می کنیم می بینیم که مثلا 20 سال است یک کار را به صورت یکنواخت و یکسانی انجام می دهند و در چارچوب خواسته شده از آنان مدام در حال تهیه گزارش های یکنواخت و روتین هستند. به تعبیر دراکر این افراد worker یا به زبان خودمان کار کارگری انجام می دهند. اما کارکنان دانشگر (Knowledge Workers) چگونه هستند؟

  • تسلط بر تئوری و دانش: این کارکنان به تئوری ها در انجام کارهایشان مسلط هستند. اگر کاری را انجام می دهند فلسفه و مبانی آن را درک کرده اند و می دانند چه می کنند. بنابراین اگر کسی هم کار آن ها را نقد کند از منظر مبانی تئوریک گفتگو می کنند و نقدها را پاسخ می دهند و در صورت درست بودن می پذیرند و کارشان را اصلاح می کنند.
  • بهبود مستمر: این کارکنان به دلیل این که می دانند چه می کنند، می توانند دریابند که چه می خواهند و یا چه چیزی از آن ها خواسته می شود. بنابراین می توانند بر اساس نیازهای مشتری کارها را بهبود دهند.
  • توسعه فردی و یادگیری مستمر: نیاز اصلی این کارکنان توسعه و یادگیری است. آموختن نکات جدید و به دست آوردن دانش های مرتبط به آن ها انگیزه می دهد و می کوشند نتایج این یادگیری را در کارهایشان نشان دهند.
  • خروجی با کیفیت: برای این کارکنان شغل مهم نیست. در هر شغلی که قرار بگیرند صرفا به دنبال پاسخ گویی به سوالات بعضا احمقانه مدیران نیستند بلکه سعی می کنند با تکیه بر تئوری های قابل دفاع و استوار بر منطق خروجی های با کیفیت از خودشان ارائه دهند.
  • ارزش های کاری متفاوت: برای این گروه ساعت های متوالی در محل کار حضور داشتن ارزش محسوب نمی شود، زمانی این حضور برایشان معنی دار می شود که احساس کنند می توانند ارزش تولید کنند و از این ارزش احساس هویت می کنند.  
  • فراتر از مسوولیت پذیری: این کارکنان تنها به دنبال پاسخ دادن به کارها به صرف انجام آن ها نیستند که صرفا رفع مسوولیتی کرده باشند، بلکه در قبال کارهای خود پاسخ گو هم هستند و به دلیل تسلط بر مبانی تئوریک به خوبی از کارهای خودشان دفاع می کنند و فراتر از مسوولیت پذیری ایفای نقش می کنند.

 

پی نوشت: این مطلب بر اساس کشف و شهود از فضای کاری و مشاهده های مستمر و نیاز به کارکنان دانشگر بوده است. بعدا این مطلب را هم دیدم که خیلی شبیه به همین کشف و شهودهای فردی بود.